निद्रासँग सम्बन्धित यी समस्या घातक हुन सक्छन्, बेवास्ता गर्नुको सट्टा तुरुन्तै चिकित्सककहाँ जानुहोस्




काठमाडौं :

निद्रा खराब हुनु एक अवस्था हो जसले तपाइँको निद्रामा बाधा पुर्याउँछ वा तपाइँलाई आरामदायी निद्राबाट रोक्छ। अब चाहे त्यो कुनै स्वास्थ्य समस्याको कारणले होस् वा धेरै तनावको कारणले होस् । दिउँसो निन्द्रा नलाग्ने, रातमा निन्द्रा नलाग्नु र सधैं अल्छी हुनु निद्रा सम्बन्धी समस्याका कारण सामान्य लक्षण हुन्।

निद्रा सम्बन्धी समस्या विदेशमा र नेपालमा पनि सामान्य छ। गायक तथा संगीतकार बप्पी लाहिरीलाई पनि अब्सट्रक्टिभ स्लीप एपनिया भनिने निद्रासम्बन्धी समस्या थियो । निद्रा नलाग्ने र छातीमा संक्रमणका कारण बुधबार उनको निधन भएको हो ।

धेरैजसो मानिसहरूलाई कुनै न कुनै समयमा निदाउन समस्या हुन्छ, तर लामो समयसम्म निद्राको समस्या वा थकानले पनि गम्भीर समस्याहरू निम्त्याउन सक्छ। यसका लागि यो किन भइरहेको छ भनेर जान्न महत्त्वपूर्ण छ। यसका लागि निद्रासम्बन्धी केही जानकारीहरू जान्नु अति आवश्यक छ।

अध्ययन अनुसार करिब ९३% भारतीयहरु निद्राबाट वञ्चित छन्। बदलिँदो जीवनशैली र आधुनिक ग्याजेटको प्रयोगले यो अवस्थालाई झन् गहिरो बनाएको छ । किंग जर्ज मेडिकल युनिभर्सिटीका डाक्टरहरूले उत्तर प्रदेशको लखनउ जिल्लामा मात्र निद्रासम्बन्धी विकारबाट प्रभावित बिरामीहरूको संख्या ४० लाख नाघेको हुनसक्ने बताएका छन्।

अनुसन्धानका अनुसार ७२ प्रतिशत भारतीयहरू रातमा १ देखि ३ पटकसम्म उठ्छन् र त्यसले ८७ प्रतिशतको स्वास्थ्यमा नराम्रो असर पार्छ । तीमध्ये ५८ जनाको अधूरो निद्राले काममा असर गर्छ ।

११ प्रतिशत मानिसले अधूरो निन्द्राका कारण कामबाट विश्राम लिन्छन् भने १९ प्रतिशत भारतीयको अधूरो निद्राले परिवारसँगको सम्बन्धमा नराम्रो असर पार्छ । १५ प्रतिशत मानिस आफ्नो कामको दबाबका कारण राती राम्ररी सुत्न सक्दैनन् भने ३३ प्रतिशत भारतीयहरू घुर्ने कारणले निदाउन सक्दैनन् । जसमध्ये २ प्रतिशत भारतीय मात्र निन्द्राको कमीका कारण चिकित्सककहाँ जाने गर्छन् ।

निद्रा विकार चेतावनी संकेतहरू

लगातार ३० मिनेटभन्दा बढी सुत्न नसक्ने
एक रात ७ वा ८ घण्टा सुत्दा पनि लगातार थकान
पर्याप्त सुत्दा पनि रिस उठ्ने
राती कयौं पटक ब्यूँझने र उठ्ने
राति उठेपछि निद्रा नलाग्ने
दिनको निद्रा र निद्रा
कार्यालयको काममा ध्यान केन्द्रित गर्न कठिनाई
जुनसुकै बेला सुत्ने
टिभी हेर्दै वा पढ्दा सुत्नु
सुतिरहेको बेला चर्को स्वरमा घुर्ने
सुतिरहेको बेला भारी सास फेर्नु वा श्वास फेर्नु
सुत्ने बेलामा खुट्टा झनझन हुनु
निद्रा विकारको सम्भावित कारणहरू

निद्रा विकारको केही सामान्य कारणहरू पनि हुन सक्छन्। यदि तपाइँ यी मध्ये कुनै कारणसँग सम्बन्धित हुनुहुन्छ भने, तपाइँ निद्राको विकारबाट पनि छुटकारा पाउन सक्नुहुन्छ। विज्ञहरूका अनुसार तल उल्लेख गरिएका कारकहरू निद्रासम्बन्धी समस्याको कारण हुन सक्छन्।

तनाव
दम
साइनस
मधुमेह
उच्च रक्तचाप
निन्द्रा मा स्वास फेर्न नसक्नु
खराब खाने बानी
खराब जीवनशैली
लागूपदार्थ, रक्सी वा चुरोट प्रयोग
पर्याप्त निद्रा नपाउने
शारीरिक गतिविधि कम भयो
निद्रा विकारको बारेमा थाहा पाएपछि, तपाइँ यी मध्ये कुन समस्यासँग सम्बन्धित हुनुहुन्छ पत्ता लगाउनुहोस्। यदि सम्भव छ भने, त्यो समस्या पत्ता लगाउनुहोस् र यसलाई हटाउनुहोस्, वा चिकित्सकलाई भेट्नुहोस्।

यदि तपाईलाई निद्राको समस्या छ भने के गर्ने

निद्राको विकारबाट बच्ने सबैभन्दा सजिलो उपाय भनेको तपाई किन सुत्न सक्नुभएन भनेर पत्ता लगाउनु हो। यसपछि तपाईले कति घण्टा अगाडि राति सुत्नुभयो, निन्द्राको गुणस्तर कस्तो थियो, कति बजे उठ्नुभयो आदि कुराहरु डायरीमा लेख्नुहोस् । यसबाहेक, मदिरा र क्याफिन खपत, व्यायाम आदि जस्ता केही अन्य कारकहरू समावेश गर्नुहोस्। साथै, बिहान उठेपछि कस्तो महसुस हुन्छ लेख्नुहोस्।

केहि हप्ता पछि, तपाई आफैले तपाईको निद्राको ढाँचाबाट बुझ्नुहुनेछ कि तपाईको निन्द्रा किन गडबड भइरहेको छ। यस पछि, जब तपाइँ निद्रा विकारको कारण के हो भनेर बुझ्नुहुन्छ, यसलाई हटाउन प्रयास गर्नुहोस्।

वा आफ्नो निद्राको जर्नल लिनुहोस् र डाक्टरलाई भेट्नुहोस्, तर ध्यान राख्नुहोस् कि डाक्टरले सोधेका प्रश्नहरूको सही जवाफ दिनुहोस्, ताकि उसले तपाईंलाई मद्दत गर्न सक्छ। तनाव, क्याफिन सेवन, औषधि आदि बारे सही जानकारी दिनुहोस्। किनभने यी सबै तत्वहरूले निद्रालाई असर गर्छ।

निद्रा विकार उपचार

पोलिसोमनोग्राफी (PSG), इलेक्ट्रोएन्सेफालोग्राम (EEG) र मल्टिपल स्लीप लेटेन्सी टेस्ट (MSLT) पनि निद्रा विकारहरूको निदान गर्न सक्ने केही परीक्षणहरू हुन्।

यदि डाक्टरले यो महसुस गर्नुभयो भने, उसले तपाईंलाई “निद्रा प्रयोगशाला” मा पठाउन सक्छ, जहाँ विशेषज्ञहरूले निद्रामा तपाईंको मुटु, मस्तिष्कको कार्य र सास फेर्न निगरानी गर्छन्। यी परीक्षणहरूको आधारमा, निद्रा विशेषज्ञले तपाईंको निद्रा विकारको सही कारण र यसलाई सुधार गर्ने तरिकाहरू बताउन सक्छ।

निद्रा विकारको उपचार बिरामी अनुसार फरक हुन्छ। जसमा केहि थेरापी देखि औषधि सम्म समावेश छ। चिकित्सकहरूले निद्रासम्बन्धी समस्या भएका बिरामीहरूलाई सुत्नुअघि १ घण्टासम्म ग्याजेटहरू प्रयोग नगर्न, योग, ध्यान, लामो सास फेर्न आदि सल्लाह दिन सक्छन्।

(नोट: यो लेख जानकारीको लागि मात्र हो। यदि तपाईंलाई निदाउन समस्या छ वा निद्राको समस्या छ भने, आफ्नो डाक्टरलाई सम्पर्क गर्नुहोस्। उहाँले तपाईंलाई निद्रा विकारको कारण थाहा पाएपछि सही सल्लाह दिनुहुनेछ।)

नोट : etajakhabar मा प्रकाशित कुनै समाचारमा तपाईंको गुनासो भए, कुनै विचार वा विश्लेषण, सल्लाह र सुझाव र समाचार प्रकासित गर्नु परेमा वा बिज्ञापन दिनु परेमा हामीलाई [email protected] मा इमेल गर्न सक्नुहुनेछ । हामीसँग तपाईं फेसबुक र ट्विटरमा पनि जोडिन सक्नुहुन्छ ।
प्रतिक्रिया दिनुहोस्